وقتی صحبت از خودروهای برقی می‌شود، معمولاً ذهنمان سراغ باتری، موتور الکتریکی و شارژر می‌رود. اما یکی از قطعاتی که اتفاقاً در خودروهای برقی تحت فشار متفاوتی قرار دارد، همان چیزی است که مستقیماً با آسفالت در تماس است: لاستیک.
خودروی برقی معمولاً وزن بیشتری به دلیل پک باتری دارد و موتور الکتریکی نیز می‌تواند گشتاور را تقریباً بلافاصله در اختیار چرخ‌ها قرار دهد. ترکیب این دو عامل باعث می‌شود لاستیک‌های خودرو با نیروهای متفاوتی نسبت به بسیاری از خودروهای بنزینی روبه‌رو شوند.
اما آیا این یعنی برای هر خودروی برقی حتماً باید لاستیکی با عبارت «EV» روی دیواره آن بخریم؟ نه لزوماً. موضوع کمی پیچیده‌تر از این است.
چرا خودروهای برقی برای لاستیک چالش‌برانگیزترند؟
اولین تفاوت، وزن است.
باتری بخش سنگینی از یک خودروی برقی را تشکیل می‌دهد و همین موضوع باعث شده بسیاری از خودروهای برقی از نمونه‌های مشابه بنزینی خود سنگین‌تر باشند. در نتیجه لاستیک باید بتواند بار بیشتری را تحمل کند.
دومین تفاوت، گشتاور بالای موتور الکتریکی است.
در موتور احتراق داخلی، افزایش نیرو معمولاً با افزایش دور موتور همراه است. اما موتور الکتریکی می‌تواند از همان ابتدای حرکت گشتاور قابل‌توجهی ایجاد کند. اگر راننده ناگهان پدال گاز را فشار دهد، نیروی زیادی در مدت بسیار کوتاهی به چرخ‌ها منتقل می‌شود.
اگر چسبندگی لاستیک کافی نباشد، نتیجه می‌تواند لغزش چرخ و افزایش سایش باشد. سازندگان تایر نیز به همین دلیل برای خودروهای برقی روی ترکیبی از تحمل بار، چسبندگی، دوام و مقاومت غلتشی پایین تمرکز می‌کنند.
پس آیا لاستیک EV عمر کوتاه‌تری دارد؟
نه همیشه.
این یکی از همان موضوعاتی است که نمی‌توان درباره آن یک حکم کلی صادر کرد.
خودروی برقی به دلیل وزن و گشتاور بالا می‌تواند شرایط سخت‌تری برای لاستیک ایجاد کند، اما لاستیک‌هایی که از ابتدا متناسب با مشخصات خودرو انتخاب شده‌اند، برای همین شرایط طراحی شده‌اند.
حتی طراحی خود خودرو نیز اهمیت دارد. در خودروهایی که از ابتدا به عنوان خودروی برقی ساخته شده‌اند، وزن، گشتاور و ابعاد تایر از مرحله طراحی در نظر گرفته می‌شوند. در مقابل، اگر یک خودروی معمولی به سیستم قوای محرکه برقی تبدیل شده باشد اما همان تایر قبلی را حفظ کند، فشار واردشده به لاستیک می‌تواند بیشتر شود.
پس نمی‌توان گفت «هر خودروی برقی لاستیک‌هایش را سریع‌تر تمام می‌کند». نحوه رانندگی، نوع لاستیک، وزن خودرو، میزان گشتاور و تنظیمات سیستم انتقال قدرت همگی مؤثرند.
یک لاستیک خوب برای خودروی برقی چه ویژگی‌هایی دارد؟
لاستیک مناسب EV قرار نیست صرفاً تحمل وزن بیشتری داشته باشد. چند ویژگی باید همزمان در آن مورد توجه قرار گیرد.
۱. تحمل بار مناسب
اگر خودرو سنگین باشد، لاستیک باید بتواند وزن بیشتری را تحمل کند.
در بعضی خودروها ممکن است سازنده از تایرهایی با ظرفیت بار بالاتر استفاده کند. استانداردهایی مانند HL یا High Load نیز برای خودروهایی با نیاز به ظرفیت بار بیشتر توسعه یافته‌اند. این تایرها می‌توانند در همان ابعاد ظاهری، ظرفیت تحمل بار بیشتری نسبت به برخی تایرهای معمولی داشته باشند.
اما این به معنی آن نیست که هر مالک خودروی برقی باید سراغ تایر HL برود. مشخصات تایر توصیه‌شده توسط سازنده خودرو معیار اصلی است.
۲. مقاومت غلتشی پایین
لاستیک فقط خودرو را روی جاده نگه نمی‌دارد؛ خودش هم برای حرکت کردن انرژی مصرف می‌کند.
هنگام چرخیدن تایر، مقداری از انرژی به دلیل تغییر شکل لاستیک و تماس آن با سطح جاده به گرما تبدیل می‌شود. این پدیده با مفهوم Rolling Resistance یا مقاومت غلتشی شناخته می‌شود.
هرچه مقاومت غلتشی مناسب‌تر باشد، انرژی کمتری برای حرکت خودرو مصرف می‌شود و این موضوع می‌تواند به بهبود بهره‌وری و برد کمک کند.
در خودروی بنزینی، افزایش جزئی مصرف سوخت شاید چندان محسوس نباشد؛ اما در خودروی برقی، جایی که تمام انرژی حرکت از باتری می‌آید، همین جزئیات اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
چرا صدای لاستیک در خودروی برقی بیشتر به چشم می‌آید؟
یک اتفاق جالب در خودروهای برقی این است که وقتی صدای موتور تقریباً حذف می‌شود، صداهای دیگری که قبلاً چندان به چشم نمی‌آمدند، ناگهان واضح‌تر می‌شوند.
یکی از آنها صدای تماس لاستیک با آسفالت است.
در یک خودروی بنزینی، صدای موتور و سیستم اگزوز بخش قابل‌توجهی از صدای کلی خودرو را تشکیل می‌دهد. اما در یک خودروی برقی، این صدا بسیار کمتر است و در نتیجه صدای تایر و جاده بیشتر شنیده می‌شود.
به همین دلیل بعضی از لاستیک‌های مخصوص خودروهای برقی روی کاهش صدای جاده نیز تمرکز دارند. حتی فناوری‌هایی برای کاهش انتقال ارتعاش و صدای ایجادشده توسط لاستیک به کابین توسعه یافته است.
البته این به معنی آن نیست که لاستیک معمولی الزاماً صدای آزاردهنده‌ای روی خودروی برقی ایجاد می‌کند. کیفیت آسفالت، طراحی خودرو و عایق‌بندی کابین هم تأثیر زیادی دارند.
آیا می‌توان روی خودروی برقی هر لاستیکی نصب کرد؟
اینجا باید کمی محتاط بود.
اینکه یک لاستیک از نظر سایز روی رینگ خودرو نصب شود، به این معنی نیست که لزوماً بهترین انتخاب برای آن خودرو است.
هنگام انتخاب تایر باید مواردی مانند این‌ها بررسی شوند:
- اندازه دقیق تایر
- شاخص بار
- شاخص سرعت
- فشار توصیه‌شده
- ظرفیت تحمل وزن
- نوع خودرو و کاربری
- مشخصات توصیه‌شده توسط سازنده
اگر خودروساز برای خودرو تایر خاصی با ظرفیت بار یا مشخصات ویژه تعیین کرده، بهتر است هنگام تعویض همان مشخصات رعایت شود.
به‌خصوص در خودروهای سنگین‌تر، استفاده از تایری که ظرفیت تحمل بار کافی ندارد، موضوعی نیست که بتوان از آن صرف‌نظر کرد.
فشار باد لاستیک در خودروهای برقی اهمیت بیشتری دارد
فشار باد یکی از ساده‌ترین مواردی است که می‌تواند روی رفتار خودرو اثر بگذارد.
اگر فشار لاستیک پایین‌تر از مقدار توصیه‌شده باشد، مقاومت غلتشی افزایش پیدا می‌کند. این موضوع می‌تواند مصرف انرژی را بالا ببرد و در نتیجه روی برد خودرو نیز تأثیر بگذارد.
از طرف دیگر، فشار نامناسب می‌تواند روی فرمان‌پذیری، ترمزگیری و الگوی سایش لاستیک تأثیر بگذارد.
بنابراین اگر خودروی برقی دارید، بررسی منظم فشار باد لاستیک‌ها کار ساده‌ای است که نباید به خاطر سادگی‌اش نادیده گرفته شود. فشار مناسب را نیز باید بر اساس توصیه سازنده خودرو تنظیم کرد، نه صرفاً عددی که روی خود لاستیک نوشته شده است.
رانندگی تهاجمی؛ دشمن لاستیک
خودروی برقی می‌تواند شتاب بسیار خوبی داشته باشد و همین موضوع یکی از جذابیت‌های آن است.
اما اگر هر بار که چراغ سبز می‌شود، حداکثر گشتاور را به چرخ‌ها منتقل کنید، نباید انتظار داشته باشید لاستیک‌ها هم بی‌تفاوت بمانند!
شتاب‌گیری شدید، پیچیدن با سرعت بالا و ترمزگیری‌های مکرر می‌توانند سایش لاستیک را افزایش دهند. در خودروهای برقی این مسئله به دلیل گشتاور بالای موتور می‌تواند محسوس‌تر باشد.
رانندگی نرم‌تر فقط برای افزایش برد باتری نیست؛ می‌تواند به افزایش عمر لاستیک‌ها نیز کمک کند.
آیا لاستیک کم‌مصرف یعنی لاستیک ناامن؟
نه.
گاهی تصور می‌شود اگر لاستیکی برای کاهش مقاومت غلتشی طراحی شده باشد، حتماً باید چسبندگی یا عملکرد ضعیف‌تری داشته باشد.
اما مسئله اصلی در طراحی تایر، پیدا کردن تعادل میان ویژگی‌های مختلف است: چسبندگی، دوام، مقاومت غلتشی، تحمل بار، راحتی و صدا.
به همین دلیل انتخاب تایر مناسب برای خودروی برقی یک مسابقه ساده برای پیدا کردن «کم‌مصرف‌ترین لاستیک» نیست. تایر باید با وزن، قدرت، سیستم تعلیق و مشخصات همان خودرو سازگار باشد.
از کجا بفهمیم لاستیک خودرو نیاز به تعویض دارد؟
قاعده کلی تفاوت زیادی با خودروهای بنزینی ندارد. باید به مواردی مثل:
- عمق آج
- سایش غیرطبیعی
- ترک‌خوردگی
- برآمدگی یا آسیب دیواره
- لرزش غیرعادی
- کاهش فشار مکرر
توجه کرد.
اگر سایش فقط در یک قسمت تایر اتفاق می‌افتد، ممکن است مشکل از میزان فرمان، بالانس، سیستم تعلیق یا فشار باد باشد و صرفاً تعویض لاستیک مشکل اصلی را حل نکند.
در خودروهای برقی که وزن و گشتاور بالایی دارند، بررسی منظم وضعیت لاستیک اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند؛ چون تایر تنها نقطه تماس خودرو با جاده است.
در نهایت، آیا باید دنبال لاستیک مخصوص EV باشیم؟
پاسخ کوتاه این است: به مشخصات خودرو نگاه کنید، نه فقط به برچسب EV روی لاستیک.
برخی تایرها مشخصاً برای خودروهای برقی توسعه داده شده‌اند و روی مواردی مثل مقاومت غلتشی پایین، تحمل بار بیشتر، کاهش صدا و مقاومت در برابر سایش تمرکز دارند. اما مهم‌تر از نام‌گذاری تجاری، این است که تایر با مشخصات اعلام‌شده توسط خودروساز مطابقت داشته باشد.
خودروی برقی ممکن است موتور بسیار کم‌صدایی داشته باشد، اما این به معنی بی‌اهمیت شدن لاستیک نیست؛ اتفاقاً با حذف صدای موتور، نقش تایر در ایمنی، مصرف انرژی، راحتی و حتی صدای داخل کابین بیشتر به چشم می‌آید.
در نهایت، یک لاستیک مناسب فقط چیزی نیست که خودرو را روی جاده نگه دارد. در یک خودروی برقی، لاستیک بخشی از سیستم بهره‌وری خودرو هم محسوب می‌شود؛ چون هرچه بهتر انتخاب و نگهداری شود، هم انرژی کمتری تلف می‌شود و هم خودرو رفتار قابل‌پیش‌بینی‌تری روی جاده خواهد داشت.
از کجا لاستیک های مناسب خودروهای برقی را تهیه کنیم؟
ایوی‌پارس اولین مرجع فروش لاستیک های مناسب خودروهای برقی/هیبریدی/پلاگین ارائه‌دهنده باکیفیت‌ترین لاستیک‌های واراداتی از معتبرترین برندها.
