خودروهای برقی از بیرون شاید شبیه خودروهای معمولی به نظر برسند، اما یک تفاوت مهم دارند: بخش قابلتوجهی از هزینه و عمر خودرو به باتری آن وابسته است. به همین دلیل، نحوه شارژ کردن خودرو چیزی نیست که فقط به «وصل کردن کابل و صبر کردن تا پر شدن باتری» خلاصه شود.
البته لازم نیست برای نگهداری از باتری، متخصص خودروهای برقی باشید. چند عادت ساده در زمان شارژ میتواند به استفاده بهتر از باتری و حفظ عملکرد آن در طولانیمدت کمک کند.
در ادامه با ۷ اشتباه نسبتاً رایج آشنا میشویم که بهتر است در استفاده روزمره از خودروهای برقی مرتکبشان نشوید.
۱. همیشه باتری را تا ۱۰۰ درصد شارژ میکنید
این یکی از رایجترین تصورها درباره شارژ خودروهای برقی است: «هرچه باتری پرتر باشد، بهتر است.»
اما برای بسیاری از خودروهای برقی، شارژ روزمره تا ۱۰۰ درصد لزوماً بهترین انتخاب نیست. باتریهای لیتیومی معمولاً در صورت نگهداری طولانیمدت در حالت شارژ بسیار بالا، فشار بیشتری را تحمل میکنند.
برای استفادههای روزمره، بسیاری از سازندگان محدودهای پایینتر از ۱۰۰ درصد را پیشنهاد میکنند. عدد دقیق البته به نوع باتری و توصیه شرکت سازنده بستگی دارد.
اگر قرار است فردا مسیر طولانیتری بروید، شارژ کامل میتواند کاملاً منطقی باشد. مسئله این است که لازم نیست باتری همیشه و برای هر سفر تا آخرین درصد شارژ شود.
نکته کاربردی: اگر خودروی شما امکان تعیین سقف شارژ دارد، تنظیم آن برای استفاده روزمره میتواند گزینه مناسبی باشد. برای سفرهای طولانی، میتوانید این محدودیت را تغییر دهید.
۲. اجازه میدهید باتری مرتباً به نزدیک صفر درصد برسد
در طرف دیگر ماجرا، خالی کردن مداوم باتری هم عادت خوبی نیست.
اینکه یک خودروی برقی گاهی با شارژ بسیار پایین حرکت کند، لزوماً به معنی آسیب فوری به باتری نیست. خودروهای مدرن سیستمهای حفاظتی مختلفی دارند و «صفر درصد» نمایش دادهشده نیز الزاماً به معنی خالی شدن واقعی سلولهای باتری نیست.
با این حال، تبدیل کردن شارژ بسیار پایین به یک عادت روزمره چندان منطقی نیست.
بهتر است قبل از اینکه شارژ خودرو به محدوده بسیار پایین برسد، برای شارژ مجدد برنامه داشته باشید؛ مخصوصاً اگر در منطقهای زندگی میکنید که دسترسی به ایستگاه شارژ محدود است.
۳. در هوای خیلی گرم یا خیلی سرد، بدون توجه به دمای باتری شارژ میکنید
باتریهای لیتیومی با دمای محیط رابطه چندان دوستانهای ندارند.
گرمای شدید میتواند فشار بیشتری به باتری وارد کند و سرمای شدید نیز موقتاً عملکرد و توان شارژ باتری را کاهش دهد.
بسیاری از خودروهای برقی برای همین موضوع به سیستم مدیریت حرارتی باتری مجهز هستند. این سیستم تلاش میکند دمای باتری را در محدوده مناسب نگه دارد، اما بهتر است راننده هم شرایط محیطی را نادیده نگیرد.
مثلاً اگر خودرو مدت زیادی زیر آفتاب شدید پارک بوده، بهتر است قبل از شارژ سریع اجازه دهید سیستم خودرو شرایط باتری را مدیریت کند.
در هوای بسیار سرد نیز ممکن است خودرو ابتدا باتری را گرم کند و سپس شارژ با سرعت بالاتر را آغاز کند. این رفتار طبیعی است و الزاماً نشانه وجود مشکل در شارژر نیست.
۴. فکر میکنید هرچه شارژ سریعتر باشد، همیشه بهتر است
شارژ سریع یکی از جذابترین امکانات خودروهای برقی است؛ چند دقیقه توقف میتواند مقدار قابلتوجهی انرژی به خودرو اضافه کند.
اما «سریعتر» همیشه به معنی «بهتر برای استفاده روزمره» نیست.
شارژ سریع DC با توان بالا، در مقایسه با شارژ معمولی AC، شرایط متفاوتی برای باتری ایجاد میکند. خودرو برای کنترل دما، جریان و وضعیت سلولها باید سیستم مدیریت باتری را فعال نگه دارد.
این موضوع به این معنی نیست که استفاده از فستشارژ به خودی خود باتری را خراب میکند. خودروهای برقی برای همین نوع شارژ طراحی شدهاند. مسئله بیشتر به الگوی استفاده مربوط میشود.
اگر خودرو بیشتر در طول شب یا زمانی که عجله ندارید شارژ میشود، شارژ معمولی AC معمولاً انتخاب منطقیتری است. شارژ سریع را میتوان برای مواقعی نگه داشت که واقعاً به سرعت بیشتری نیاز دارید.
۵. از هر آداپتور یا کابل شارژی که پیدا میکنید استفاده میکنید
اینجا دیگر بحث فقط عمر باتری نیست؛ ایمنی هم وارد ماجرا میشود.
هر خودرو از هر نوع اتصال، توان و استاندارد شارژی پشتیبانی نمیکند. نوع کانکتور، ولتاژ، جریان قابلتحمل، توان شارژ و سازگاری تجهیزات باید با خودرو هماهنگ باشد.
بنابراین اگر به دنبال آداپتور، تبدیل یا کابل شارژ هستید، صرفاً شباهت ظاهری سوکتها را ملاک قرار ندهید.
ممکن است دو کانکتور از نظر ظاهری شبیه باشند، اما از نظر استاندارد، ارتباطات کنترلی یا توان قابلپشتیبانی با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
قبل از خرید هر وسیله مرتبط با شارژ، حداقل این موارد را بررسی کنید:
- مدل دقیق خودرو
- نوع پورت شارژ
- استاندارد شارژ خودرو
- ولتاژ و جریان موردنیاز
- حداکثر توان قابلپشتیبانی خودرو
- سازگاری آداپتور یا کابل با خودرو
اگر مشخصات دقیق خودرو را نمیدانید، بهتر است قبل از خرید تجهیزات شارژ از دفترچه خودرو یا اطلاعات رسمی سازنده کمک بگیرید.
۶. بعد از شارژ کامل، خودرو را برای مدت طولانی به برق متصل رها میکنید
وصل ماندن خودرو به شارژر لزوماً به این معنی نیست که باتری همچنان در حال دریافت انرژی با همان شدت است. خودروهای مدرن سیستم مدیریت شارژ دارند و پس از رسیدن به سطح تعیینشده، فرایند شارژ را کنترل میکنند.
با این حال، یک تفاوت مهم وجود دارد:
وصل بودن خودرو به شارژر با نگهداری باتری در شارژ بسیار بالا برای مدت طولانی یکی نیست.
اگر خودرو چند روز قرار نیست استفاده شود، بهتر است آن را با سطح شارژ مناسب و طبق توصیه سازنده پارک کنید، نه اینکه صرفاً آن را برای مدت طولانی روی ۱۰۰ درصد رها کنید.
در واقع، برای خودروهای برقی هم مثل بسیاری از وسایل دیگر، «شارژ کردن برای زمانی که واقعاً به آن نیاز دارید» معمولاً رویکرد بهتری از شارژ کردن بدون برنامه است.
۷. به هشدارها و رفتار غیرعادی سیستم شارژ بیتوجه هستید
یکی از اشتباهاتی که کمتر درباره آن صحبت میشود، نادیده گرفتن نشانههای غیرعادی است.
اگر خودرو یا شارژر مرتباً خطای شارژ نشان میدهد، سرعت شارژ بدون دلیل مشخص تغییر میکند، اتصال قطع و وصل میشود یا سیستم درباره دما و باتری هشدار میدهد، بهتر است موضوع را جدی بگیرید.
گاهی مشکل بسیار ساده است؛ مثلاً کابل، کانکتور یا منبع برق شرایط مناسبی ندارد. اما در بعضی موارد نیز ممکن است مسئله به سیستم شارژ خودرو یا باتری مربوط باشد.
یک قانون ساده: اگر خودرو چیزی را بهعنوان خطا یا هشدار نشان میدهد، به جای چند بار قطع و وصل کردن شارژر، ابتدا علت هشدار را بررسی کنید.
پس بهترین روش شارژ خودرو برقی چیست؟
هیچ عدد جادویی وجود ندارد که برای تمام خودروهای برقی و تمام باتریها یکسان باشد.
نوع باتری، سیستم مدیریت باتری، سیستم خنککننده، نرمافزار خودرو و حتی شرایط آبوهوایی میتوانند روی نحوه شارژ مناسب تأثیر بگذارند.
اما برای استفاده روزمره میتوان چند اصل ساده را در نظر داشت:
۱. اجازه ندهید شارژ باتری مرتباً به محدوده بسیار پایین برسد.
۲. برای استفاده معمول، همیشه لازم نیست باتری را تا ۱۰۰ درصد شارژ کنید.
۳. شارژ سریع را زمانی استفاده کنید که واقعاً به آن نیاز دارید.
۴. در دمای بسیار بالا یا پایین، به شرایط باتری توجه بیشتری داشته باشید.
۵. از کابل، آداپتور و تجهیزات شارژی سازگار با خودرو استفاده کنید.
۶. اگر خودرو برای مدت طولانی قرار است بدون استفاده بماند، سطح شارژ مناسب را طبق توصیه سازنده انتخاب کنید.
۷. هشدارهای مربوط به باتری و سیستم شارژ را نادیده نگیرید.
یک نکته مهم درباره عمر باتری
باتری خودرو برقی قرار نیست برای همیشه ظرفیت اولیه خود را حفظ کند. کاهش تدریجی ظرفیت در طول زمان بخشی طبیعی از فرایند استفاده از باتری است.
هدف از رعایت نکات بالا این نیست که جلوی هر مقدار کاهش ظرفیت را بگیریم؛ چنین چیزی عملاً ممکن نیست. هدف این است که شرایط استفاده از باتری را تا حد ممکن منطقی نگه داریم و از فشارهای غیرضروری جلوگیری کنیم.
در نهایت، بهترین مرجع برای محدودیتهای شارژ هر خودرو، دفترچه راهنما و دستورالعمل شرکت سازنده همان خودرو است.
اگر برای خودرویتان به دنبال آداپتور، کابل، مبدل یا تجهیزات جانبی شارژ هستید، مشخصات خودرو و نوع پورت شارژ را قبل از انتخاب محصول بررسی کنید. یک وسیله شارژ مناسب، لزوماً قویترین یا گرانترین گزینه موجود در بازار نیست؛ گزینه مناسب، وسیلهای است که با خودرو و نیاز واقعی شما سازگار باشد.
